Parinig at pag-iipon

pag-iipon laban sa sistemang kapitalismo

mag-ipon nang makapag-organisa ng obrero

mag-ipon habang nasa kwarantina pa rin tayo

kung paano makaipon, pag-isipang totoo

magkatrabaho'y laging pinaririnig sa akin

dapat daw permanenteng trabaho'y aking maangkin

noon, ako'y permanente'y nilayasan ko pa rin

pagkat ano bang esensya ng trabahong alipin

wala kasing sahod kaya laging pinariringgan

ngunit pananaw nila'y akin namang ginagalang

pagiging Katipunero'y nasa ugat ko lamang

kaya laging nasa isip ay paglaya ng bayan

parinig naman nila'y tila naging inspirasyon

paano ba mag-iipon para sa rebolusyon

paano mag-iipon upang pondohan ang layon

pag-aralan itong mabuti't simulang mag-ipon

maghahanap ng paraan para sa maralita

huwag lang makuntento sa paggawa ng Taliba

paano ba popondohan ang pagkilos ng dukha

ito'y dapat pagnilayan ng buong puso't diwa

mula sa parinig, pulos parinig ng parinig

mag-iipon habang mga dukha'y kakapitbisig

kung salapi'y galak, ito'y gamitin ding pang-usig

at mga kuhila't mapagsamantala'y malupig

- gregbituinjr.

Mahirap mang maging pultaym

pultaym na wala mang kita'y patuloy sa pagsulat

pultaym mang walang sahod, patuloy na nagmumulat

ganyan ang aking buhay-tibak, di mo man dalumat

mahalaga, prinsipyo't adhika'y maisiwalat

sulating patula ang nasa tiyan, puso't diwa

saanman naroroon, tutuparin ang adhika

bilang makata't kawal ng hukbong mapagpalaya

nilay ng nilay, sulat ng sulat, gawa ng gawa

may gawain bilang pultaym kahit na kwarantina

basahing muli ang yakap na ideyolohiya

rebyuhin din ang mga aklat at akdang nabasa

magsulat ng polyeto't ipalaganap sa masa

organisahin pa rin ang kapwa obrero't dukha,

na lipunang mapagsamantala'y dapat mawala;

lipunang makatao'y manggagawa ang lilikha

at isang bagong sistema'y itatayo ng madla

sa buhay na ito'y iyan ang munti kong pangarap

na diwang malaya't makatao'y ipalaganap

sa kabila ng pagiging pultaym, puspos ng hirap

ay patuloy sa paggampan ng misyon at paglingap

- gregbituinjr.

Ang masipag na tibak

tila ba itong kwarantina'y naging katwiran ko

upang nasa bahay lang, tila nakakalaboso

masipag, sa gawaing bahay nga'y pinakita ko

ngunit walang perang ambag sa pamilya ko rito

'blessing-in-disguise' ba ang dinanas na kwarantina?

upang tunay na kalagayan ay malaman nila?

silang tingin dapat may permanenteng trabaho ka

na talbusan mo ng panggastos para sa pamilya

unawa ko naman ang ganoon nilang pananaw

dapat may panggastos ka sa bawat kibot o galaw

sa sistemang kapitalismo'y kulturang pinataw

gayunman ako'y nagsisipag sa gawang matanaw

nagsisipag pa rin akong gumawa ng ekobrik

ginupit na plastik sa boteng plastik sinisiksik

nagtanim din ng gulayin sa mga basong plastik

balang araw, magbubunga ito't nakasasabik

masipag ding magpropaganda't gumawa ng akda

patunay ang dyaryong Taliba't sangkaterbang tula

masipag magsulat tungkol sa prinsipyo't adhika

hanggang mamatay ay magsusulat para sa madla

huwag mo lang asahang may pera ako palagi

pagkat simpleng pamumuhay akong nagpupunyagi

patuloy sa paglilingkod sa bayan at sa uri

hanggang hukbong mapagpalaya'y tuluyang magwagi

- gregbituinjr.

Ang pinakamalaking banta sa ating planeta

ANG PINAKAMALAKING BANTA SA ATING PLANETA

"The biggest threat to our planet is believing that someone else will save it." - Robert Swan

tayo na'y dapat kumilos para sa kalikasan

gawin anong nararapat para sa daigdigan

huwag gawing basurahan ang lupa't karagatan

huwag iasa sa iba kung kaya natin iyan

ang pinakamalaking banta raw sa ating mundo

ay isiping sasagipin ito ng ibang tao

o ibang nilalang, hindi ikaw, o hindi ako;

ang dapat kumilos para sa ating mundo'y tayo

isipin anong magagawa, sa kapwa, sa kapos

makipagkaisa, magkapitbisig, at kumilos

magtulungan upang mundong ito'y maisaayos

kaya huwag na tayong maghintay ng manunubos

ayon sa manlalakbay at may-akdang si Robert Swan

ang pinakamalaking banta sa sangkalupaan

ay ang isiping may iba namang sasagip diyan

maghintay ng bathalang sasagip sa daigdigan

kung may magagawa tayo upang mundo'y sagipin

huwag nang umasa sa iba, pagtulungan natin

walang aasahang manunubos na di darating

sinabing yaon ni Robert Swan ay ating isipin

- gregbituinjr.

* ROBERT SWAN, OBE Robert Swan has earned his place alongside the greatest explorers in history by being the first person to walk to both the North and South Poles. In recognition of his life's work, Her Majesty the Queen awarded him the high distinction of OBE, Officer of the Order of the British Empire and the Polar Medal.

* Swan is also the founder of 2041, a company which is dedicated to the preservation of the Antarctic and the author with Gil Reavill of Antarctica 2041: My Quest to Save the Earth's Last Wilderness.

Ulam na tuyo't talbos

tuyo't talbos ang ulam ngayong umaga't tanghali

pinitas ang talbos sa gilid, nagbakasakali

upang kalusugan ay gumanda't mapanatili

kung binili, napitas ko'y bente pesos ang tali

ang tuyo'y pinrito, talbos ng kamote'y ginisa

mabuti't may tinanim lalo ngayong kwarantina

magsipag lang, may mapipitas ka lalo't magbunga

pag may tinanim ka'y di magugutom ang pamilya

pag nasa lungsod ka, subukan ang urban farming

kahit sa mga paso lang ay subukang magtanim

sa panahong lockdown, magsasaka'y tularan natin

maging magsasaka sa lungsod upang may makain

kayhirap man ng lockdown, parang panahon ng Hapon

magtanim ng gulay upang may mapitas paglaon

kasabihang magtanim ng kamote'y danas ngayon

kaya ito'y gawin para sa pamilya't nutrisyon

- gregbituinjr.

Mga usling pako sa kisame

higit apat na buwan na sa bahay ng biyenan

dahil kwarantina'y doon ni misis naabutan

ilang beses nang naglabas-masok sa palikuran

ngayon lang naramdamang ako pala'y nasugatan

kaninang umaga'y masaya sanang maliligo

pumunta ng palikuran at naghubad ng baro

nang makaramdam ng sakit sa daliri, nagdugo

iyon pala sa kisame'y may nakausling pako

at di lang isa kundi walong pako ang naroon

nadale ang aking daliri nang maghubad doon

tinamaan yaong hintuturo, daplis man iyon

pabaya ba ang karpinterong gumawa ng bubong?

o baka naisip niyang nakatira'y maliliit

kaya di masusugat sa kisameng abot-langit

kung may matangkad at mauntog, aba'y anong sakit

tiyak sugat agad ang noo, kundi man ang anit

ang pako'y lagpas-lagpasan sa kahoy na dos-por-dos

upang matibay na makabit ang yero't maayos

baka estilo ng karpintero, pako'y tumagos

di naisip, may masugatan, basta makaraos?

tiningnan ko ang kisame sa kabilang kubeta

may nakausli ring pako, bilang ko'y labing-isa

matapos maligo'y pinuntahan ang kusina

sa kisame, mga pako'y nakausli rin pala

pag minartilyo ang pako sa kubeta'y aangat

tiyak ang yero, kaya ang mas mabuti'y mag-ingat

kung maghuhubad upang maligo'y huwag malingat

dahil baka masabit muli sa pako't masugat.

- gregbituinjr.

08.01.2020

Bukrebyu: How Much Land Does A Man Need, ni Leo Tolstoy

BUKREBYU

How Much Land Does A Man Need by Leo Tolstoy

Munting sanaysay ni Greg Bituin Jr.

Nabili ko ang aklat na “How Much Land Does A Man Need” ni Leo Tolstoy sa Fully Booked sa Gateway, Cubao, noong Pebrero 24, 2018 sa halagang P80.00. Isinalin ito sa Ingles, mula sa Ruso, ni Ronald Wilks. Ang aklat na iyon ang ika-57 aklat sa kabuuang 80 aklat ng Penguin Classics. Umabot ang aklat ng 64 pahina, na may dalawang maikling kwento. Ang una nga ay ang nabanggit ko, na may 21 pahina, at ang ikalawa’y ang What Men Live By, na akda rin ni Tolstoy, na umaabot naman ng 31 pahina, mula mp. 23-53.

Ang kwento ay binubuo ng siyam na kabanata. Ang bida rito ay si Pakhom, isang magsasakang naghangad magkaroon ng maraming lupain.

Noong panahong iyon, nagpasya ang isang kasera sa nayon na ibenta ang kanyang mga ari-arian, at ang mga magsasaka roon ay bumili ng halos lahat ng lupaing kaya nilang bilhin. Si Pakhom mismo ay bumili ng ilang lupain, at sa pamamagitan ng pagtatrabaho ay nabayaran niya ang kanyang mga utang at nabuhay ng komportable. Pumunta pa siya ng ibang lupain upang bumili pa ng mas maraming lupain. Paniwala niya, pag marami siyang lupain, hindi na siya matatakot sa demonyo.

Hanggang makilala ni Pakhom ang mga Bashkirs, na mga simpleng tao lang na maraming lupain.  Nais niyang bilhin ang lupa ng mga ito. Sa halagang isang libong rubles, lalakarin ni Pakhom ang lupa mula sa simula o tinatapakan niya hanggang makarating muli sa simula bago magtakipsilim, at ang mga naabot niya ang kanyang magiging lupain. Subalit pag hindi siya nakarating sa simula bago magtakipsilim, mawawala na ang kanyang pera’t hindi magkakaroon ng lupa. Kaya naglakad siya hangga’t kaya niya. Nang dapithapon na’y nagmadali siya upang makaabot sa pinagsimulan niya. Subalit sa kanyang pagod, siya’y tumumba’t namatay. Inilibing siya ng kanyang mga kaibigan sa isang libingang may anim na talampakan, na siyang sagot sa katanungang binanggit sa pamagat ng kwento.

Isa ito sa mga sikat na akda ni Tolstoy. At kung may pagkakataon ay isasalin ko ito sa wikang Filipino upang mas mabasa ng nakararami pa nating kababayan.

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Hulyo 16-31, 2020, pahina 16.

* Nalathala rin sa isyung ito ng Taliba ng Maralita, pahina 20, ang tulang: 

Gaano karaming lupa ang kailangan ng tao?

pamagat pa lang ng aklat, nakakaintriga na

anong sagot sa tanong? ito ba'y pilosopiya?

"How much land does a man need?" ay pamagat at tanong pa

na magandang akda ni Leo Tolstoy mula Rusya

tanong bang ito'y tungkol sa pribadong pag-aari?

ilang lupa ang dapat mong ariin kung sakali?

libu-libong ektarya ba sa puso mo'y masidhi?

dahil ba sa lupa kaya maraming naghahari?

ilan bang lupa ang kailangan ng isang tao?

bibilhin? aagawin? palalagyan ng titulo?

pinalalayas ba ang dukha para sa negosyo?

at kapag yumaman na, sa pulitika'y tatakbo?

di ko pa tapos basahin ang nobela ni Tolstoy

sa pamagat pa lang, mapapaisip ka na tuloy

ilan na bang dahil sa lupa'y lumuha't nanaghoy?

ilan ang naging playboy, ilan ang naging palaboy?

pag wala ka bang lupa, ang buhay mo na'y hilahod?

kaya pribadong pag-aari'y itinataguyod?

ideyang pyudal? magkalupa ba'y nakalulugod?

o lupa'y kailangan mo sa libingan mo't puntod?

- gregbituinjr.

04.29.2020

Tanaga sa SONA 2020

TANAGA SA SONA 2020

may panibagong laban

muli ang sambayanan

isasabatas naman:

parusang kamatayan

na binanggit sa SONA

tila ba tayo’y nganga

tila balewala na

ang hustisya sa masa

niligaw tayong lubos

sapagkat paksa’y kapos

para bang nakaraos

walang coronavirus

gayong ito ang dapat

unahin at maungkat

o masyadong mabigat

kaya sa paksa’y nalingat

nasa isip ay tokhang

nitong pangulong halang

kaya bitay at pagpaslang

ang naisip ng hunghang

karapatang pantao’y

di na nirerespeto

tila ba ang gobyerno’y

buong sinakmal nito

kaya paghandaan din

ang labang susungin

hirap mang kalabanin

itong hari ng lagim

magkaisa ang dukha

at uring manggagawa

labanan ang kuhila

na dapat nang bumaba

tanaga - tulang may pitong pantig bawat taludtod

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Hulyo 16-31, 2020, pahina 20.

Ako at si Ho Chi Minh

dahil sa lockdown, mahaba na rin ang aking balbas

subalit di naman pangit pag iyong namamalas

marahil ito'y dahil din sa tinutungong landas

upang itayo ang lipunang makatao't patas

animo ako'y si Ho Chi Minh na aking idolo

na sa Vietnam ay isang lider rebolusyonaryo

siya'y Leninista ring nangarap ng pababago

haba ng balbas niya'y sagisag ba ng talino?

nagagaya man ako sa balbas niyang mahaba

ay binabasa ko pa rin ang kanyang akda't tula

naisalin ko nga ang isang tula niyang katha

at marahil dagdag na misyong dapat kong magawa

hanggang ngayon, inaaral ang kanilang istorya

at baka may matutunan sa kasaysayan nila

maisulat ito't maibahagi rin sa masa

habang di pa maahit ang balbas kong mahaba na

- gregbituinjr.

Pampalakas ang sinturis

nakahiligan ko na ang bumili ng sinturis,

dalandan, o dalanghita, ito man ay matamis,

o di gaanong maasim, sa sikmura'y panlinis,

gagaan ang pakiramdam, katawan ma'y manipis

bukod sa init ng araw, ito'y bitamina rin

pampatibay umano ng kalamnan, buto't ngipin

pampalakas ng resistensya pag iyong kinain

mabuti nang mayroon ka nito kung may gagawin

kumain ng sinturis, dalanghita o dalandan

upang tumibay ka, kalamnan mo, puso't isipan

matutuwa pa ang iyong mga kamag-anakan

lulusog na sila'y mapuno pa ng kagalakan

kaya pag tagsinturis na'y bibili ng madalas

upang sa anumang sakit ay may agarang lunas

pampasigla na, pampasaya pa, at pampalakas

maganda ring ihanda pag may pulong ka sa labas

- gregbituinjr.

Isa man akong straggler

isa man akong straggler o lagalag saanman

napahiwalay o napalayo sa kasamahan

ay mananatili pa ring tapat sa sinumpaan

kong prinsipyo, layunin at tungkuling gagampanan

ang isip ko'y di ako basta mapapariwara

sapagkat aking tinatahak ang landas na tama

kahit mapanganib man ito'y tutunguhing kusa

ang mahalaga'y nasa wastong direksyon ang diwa

masasagip din ang sarili laban sa panganib

kahit na may ahas pa saanmang gubat o liblib

dapat maging matatag ka't laging buo ang dibdib

nang malayo sa pangil ng sinumang manibasib

isa man akong straggler na may tanging layunin

saanman mapapunta'y mag-oorganisa pa rin

upang bulok na sistema'y sama-samang baguhin

upang lipunang makatao'y maitayo natin

- gregbituinjr.